اندامهای حسی | بیماری

: اندامهای حسیReviewed by Milad on Mar 1Rating: 4.5اندامهای حسیاندامهای حسی

اندامهای حسی

طبق دونسته ها آدم دارای حواس پنج گانه س. البته بعضی وقتا از حسی به نام حس ششم هم نام برده می شه که اون یه حس فیزیکی نیس.

 از به هم خوردن پلک گرفته تا بازی بسکتبال و یا نوشتن برنامهٔ کامپیوتری، هرگونه رفتار آدمی وابسته به هماهنگی پروسهای زیادی در بدنه. این هماهنگی در نتیجهٔ فعالیت دستگاه عصبی مرکزی و به کمک دستگاه غدد درون ریز بدست میاد. واسه نمونه، جریان ایی رو که باید هماهنگی مؤثری داشته باشن تا بشه اتومبیل خود رو پشت چراغ قرمز متوقف کرد از نظر بگذرانیم: اول باید چراغ راهنمائی دیده شه – این بدون معنیه که نور باید بریکی از اندامای حسی (چشم) اثر بزاره؛ بعد تکانهای عصبی از چشم به مغز انتقال پیدا کنن؛ و اون وقت در مغز خصوصیات جورواجور محرک تحلیل شن و با اطلاعات موجود دربارهٔ رویدادهای قبلی که در حافظه ذخیره شده، مقایسه شن.

دستگاه عصبی، اندامای حسی، ماهیچه ها و غدهای داخلی، امکان آگاه شدن از محیط زیست و سازگاری با اونو جفت و جور می کنن. درک آدمی از رویدادها وابسته به چگونگی ردیابی اندامای حسی از محرکا و تعبیر مغز از اطلاعات دریافتی اندامای حسیه. انگیزهٔ خیلی از رفتارای آدمی نیازهائی مثل گرسنگی، تشنگی، و دوری از خستگی یا درده. توان به کار گیری زبون، تفکر، و حل مسئله به ساختار مغز که به راه عجیبی پیچیده س وابستگی داره. در واقع ظریفترین پروسهای اندیشهٔ آدمی بر الگوی خاصی از رویدادهای برقی و شیمیائی مغز استوار هستن.

: اندامهای حسی

حواس پنج گانه آدم به این ترتیبه بینایی ، شنوایی ، بویائی ، چشایی و لامسه که هر گدام از این حواس در یکی از اعضای بدن  قرار گرفته¬ان به جز حس لامسه که به دلیل وجود پوست به عنوان بخش لمس کننده روی کلیه قسمتهای بدن قرار داره.

حس بینایی در چشم ، حس شنوایی در گوشه ها ، حس بویایی در بینی و حس چشایی در زبون هست. کار هیچ عضوی حسی رو عضو دیگه نمی تونه بکنه و اگه یکی از اعضای حسی آدم به دلیلی از کار بیفته یا از بین بره اون حس هم به کلی نابود می شه.

بینایی

اعضای بینایی، چشما هستن. شعاعای نوری که به هر چشم وارد می شه، به وسیـله قرنیـه و عدسی متمرکز شده، روی شبکیه می افتن و یه تصویر وارونه روی اون تشکیـل می دهنـد. سلـولای شبکیه این تصویر رو به تکون هـای الکتریکی تبدیـل مـی کنن که از راه عصب بینایی به مغز می رن و در اونجا رمز گشایی شده، باعث بینایی می شن. عنبیه، اندازه مردمک رو تغییر داده، مقدار نوری رو که به شبکیه می رسه، کنترل می کنه. رگای خونی شبکیه و لایه ای به نام مشیمیه، مواد غذایی رو به چشم می رسونن.

 نمای شبکیه

سلولای شبکیه، رنگ و شدت نور رو ثبت می کنن. در پشت شبکیه، دیسک بینایی قرار داره که در اونجا رشته های عصبی به هم نزدیک شده، عصب بینایی رو تشکیل میدن و رگای خونی وارد چشم می شن. دیسک، هیچ گونه سلول حساس به نور نداره و«نقطه کور» میگن. این عکس با یه افتالموسکوپ گرفته شده که داخل چشم رو بزرگ و روشن می کنه.

شنوایی و تعادل

گوش نه فقط وظیفه شنیدن بلکه ایجاد تعادل رو هم بردوش داره. گوش شامل قسمتای خارجی، میانی و داخلیه. گوش خارجی، امواج صوتی رو به پرده صماخ میرسونه، باعث لرزش اون می شه. استخوانای گوش میانی، این لرزشا رو به گوش داخلی منتقل می کنن. این پیاما در اونجا به پیامای الکتریکی تبدیل می شن. این پیاما از راه سلولای عصبی به مغز رفته، مورد موشکافی قرار می گیرن. گوش داخلی هم اینکه ساختارهایی داره که با تشخیص وضعیت و حرکت سر به تعادل کمک کرده، به ما اجازه میدن بدون یان که بیفتیم، قائم بایستیم و حرکت کنیم.

ساختار گوش

گوش خارجی شامل لاله (قسمت قابل مشاهده) و مجرای گوشه که به پرده صماخ ختم می شه. گوش میانی حاوی۱۳ استخون ظریفه که پرده صماخ رو به غشای جدا کننده گوش میانی و داخلی، در رابطه می کنن. حلزون که شامل گیرنده های حسی شنواییه و هم ساختارهای تنظیم کننده تعادل در گوش داخلی قرار دارن.

بویایی

بوها به وسیله سلولای گیرنده تخصیص یافته در سقف چاله بینی تشخیص داده می شن. این سلولای گیرنده مولکولای بودار موجود در هوا رو تشخیص میدن و این اطلاعات رو به تکانای الکتریکی ظریفی تبدیل می کنن. این تکانها از راه عصب بویایی به پیاز بویایی (انتهای عصب بویایی) و بعد مغز منتقل می شن و در مغز مورد تحلیل قرار می گیرن. حس بویایی آدم بسیارحساس بوده، ما رو قادر به تشخیص بیشتر از ۱۰۰۰۰ بوی جور واجور می کنه.

 یرندهای بویایی

مولکولای بودار با ورود به بینی، مژهای (موهای ظریف) وصل به سلولای گیرنده سقف چاله بینی رو تحریک می کنن. این گیرنده ها پیاما رو از راه عصب بویایی به پیاز بویایی وصل می کنه که پیاما رو به مغز می بره.

چشایی

مزه ها به وسیله جوانه های چشایی تشخیص داده می شن این ساختارها در دهن و گلو قرار دارن و بیشتر اونا (حدود ۱۰۰۰۰ عدد) در سطح فوقانی زبون واقع شدن. اونا تنها می توانند۴ مزه اصلی رو تشخیص بدن. شیرینی، ترشی، شوری و تلخی. هر مزه به وسیله جوانه های چشایی واقع تو یه ناحیه خاص از زبون تشخیص داده می شه: تلخی در پشت، ترشی در کنارها، شوری در جلو و شیرینی در نوک. حس بویایی ما به همراه این۴ مزه اصلی، ما رو قادر به فرق طیف بزرگی از مزه های جزئی تر می کنه.

ساختار جوونه چشایی

مواد داخل دهن در تماس با موهای ظریفی قرارمی گیرند که روی جوانه های چشایی زبون واقع هستن. این موها، تکانهایی عصبی تولید می کنن که از راه رشته های عصبی به یه ناحیه تخصص یافته در مغز می رن.

لامسه

حس لامسه شامل حواسی چون درد، فشار، ارتعاش و دماست. این حواس به وسیله دو نوع گیرنده واقع در زیر سطح پوست، تشخیص داده می شن: انتهاهای عصبی آزاد (بدون پوشش) و انتهاهای عصبی پوشیده به صورت اجسام حسی، نوعای جورواجور انتهاهای عصبی یا اجسام حسی، حواس خاص رو می گیرن. تعداد گیرنده ها در بدن فرق می کنه: مثلا، نوک انگشتان دست شدیدا حساس هستن و گیرنده های زیادی دارن در حالی که ناحیه میانی پشت گیرنده های کمتری داره.

گیرنده های لامسه

لمس به وسیله گیرنده های مختلفی در سطوح جور واجور پوست انجـام مـی شـود. گیرنده های عصبی آزاد در نزدیک سطح پوست، به لمس، درد، فشــار و دمــا پـاسـخ مــی بدن. که اجسام مرکل و مایسنر، لمس ظریف و اجسام پاچینی، فشار عمقی و ارتعاش رو تشخیص میدن.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *