پایان نامه درباره تعریف قاچاق انسان

تا قبل از تصویب کنوانسیون پالرموو و پروتکل قاچاق انسان ، توافق جهانی در مورد تعریف قاچاق وجود نداشت . بر این پایه گزارشگر ویژه سازمان ملل در مورد خشونت علیه زنان ، در پنجاه و ششمین نشست کمیسیون حقوق بشر می گوید : « در حال حاضر توافق جهانی در مورد تعریف قاچاق وجود ندارد . واژه قاچاق به وسیله ی عوامل مختلف برای توصیف اعمالی بکار میرود که از مساعدت در مهاجرت داوطلبانه گرفته تا بهره کشی جنسی ، انتقال افراد با توسل به زور ، تهدید، اغفال ، خشونت وغیره به قصد انتفاع مادی در نوسان هستند .

مضاف بر اینکه مشخص شده ، توصیف تاریخی قاچاق منسوخ و فاقد تعریف مطلوب بوده و پاسخگویی واقعیات موجود در مورد نقل و انتقال افراد و ماهیت و گستره ی سوء استفاده ذاتی یا اتفاقی در بزه قاچاق انسان نیست . بلکه در کنار دیدگاه های منسوخ در مورد عناصر متشکله قاچاق انسان که برگشت به اوایل قرن نوزدهم دارد، مفاهیم جدیدی از قاچاق وجود دارد که ناشی از ضرورت برآورده کردن نیازهای جاری قربانیان قاچاق به طور کلی و زنان به طور خاص است . بنابراین ، تعریف جدید نیز باید به طور ویژه در راستای حمایت و توسعه حقوق بزه دیدگاه قاچاق سازماندهی شوند .[۱]

در هجده ژانویه ۱۹۹۸ پارلمان اروپا قاچاق را به نحوی تعریف می کند که برگشت آن به قطعنامه هایی است که قاچاق را به زنان محدود می کنند. مطابق این تعریف ، قاچاق انسان عبارت است از « عمل غیر قانونی شخص که تبعه کشوری را به وسیله ی فریب یا اشکال دیگر اجبار یا سوء استفاده از موقعیت آسیب پذیری وی و به مقصد بهره کشی از او به طور مستقیم یا غیر مستقیم ، تشویق به ورود یا اقامت در کشور دیگر می کند . [۲]

همین مرجع در سال ۲۰۰۲با الهام از پروتکل قاچاق انسان ،تعریف کامل تری ارائه می دهد .بر اساس این تعریف هر دولت عضو اتحادیه باید تدابیر لازم را اتخاذ کند تا استخدام ، نقل و انتقال و دریافت بعدی فرد شامل مبادله یا انتقال کنترل روی آن شخص در جایی که از اجبار، زور یا تهدید از جمله آدم ربایی استفاده می شود یا از فریب یا اغفال استفاده می شود یا از مقام یا وضعیت آسیب پذیری شخص سوء استفاده می شود . به نحوی که شخص چاره عینی یا قابل قبول دیگری جز پذیرش سوء استفاده ندارد یا به قصد بهره کشی از فحشای دیگران یا سایر اشکال بهره کشی جنسی از جمله هرزه نگاری ، برای به دست آوردن رضایت شخصی که نسبت به دیگری کنترل دارد ، وجوه یا منافعی رد و بدل می شود. قاچاق انسان محسوب شود .

بنابراین ، اتحادیه اروپا هم روی بهره کشی دیگران تاکید می کند . اما این تعریف بر خلاف تعریف سازمان ، برداشتن اعضا به عنوان شکلی از قاچاق به رسمیت نمی شناسد .[۳]

به رغم تعاریف متفاوت ، توافق در حال گسترشی وجود دارد که مساله قاچاق انسان ، متضمن نقل و انتقال افراد به منظور قرار دادن آنها در شرایط خوص اجباری است . بنابراین قاچاق انسان اغلب به گونه ای تعریف می شود که هم مقاصد جنسی و هم مقاصد غیر جنسی، و هم  اقداماتی را که در راستای تکمیل فرایند قاچاق انجام می شود . از بکار گیری یا ربودن اولیه فرد بزه دیده تا مقصود یا هدف نهایی (بهره کشی از شخص بزه دیده) را در برگیرد.

از بین تعاریفی که قبلا ارائه شده بود، تعریفی که مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال ۱۹۹۴ ارائه داد تا پیش از تعریف پروتکل قاچاق انسان مصوب سال ۲۰۰۰ به صورت گسترده تری مورد پذیرش قرار داشت . طبق این تعریف : « قاچاق انسان جابجا کردن غیر قانونی و مخفیانه اشخاص در سراسر مرزهای ملی، عمدتا از کشورهای در حال توسعه و کشورهای دارای اقتصاد در حال گذار ، با هدف نهایی واداشتن افراد به وضعیت های بهره کشانه و ستمگرانه از لحاظ جنسی و اقتصادی و نیز دیگر فعالیت های مرتبط با قاچاق همچون کار خانگی اجباری ، ازدواج سفارشی ، استخدام مخفیانه و فرزند خواندگی سفارشی به منظور سود به کار گیرندگان،قاچاقچیان و سندیکای جنایتکار است .[۴]

جامعه بین المللی نهایتا در ماده سه پروتکل قاچاق انسان پس از گفتگوهای طولانی این جرم را :

استخدام ، حمل و نقل، انتقال ، پناه دادن یا دریافت اشخاص با تهدید یا اعمال زور یا دیگر شکل های تحمیل، آدم ربایی ، دسیسه ، فریب ، سوء استفاده از قدرت یا موقعیت آسیب پذیری یا از رهگذر داد و ستد پول یا منافع ، برای به دست آوردن رضایت فردی که بر شخص دیگری کنترل دارد به منظور بهره کشی [۵]تعریف کرد .

طیف گسترد اشکال مدرن قاچاق به سختی می تواند در یک سند جا می گیرد . به همین علت، این تعریف فقط حداقل استانداردها را تعیین می نمایند ، به نحوی که کشورهای عضو می توانند بر اساس نیازهای خود از آن فراتر رفته و آن را تکمیل نمایند.[۶]

پایان نامه  بررسی علل افزایش جرایم سازمان یافته در جهان

این پروتکل ، بهره کشی را تعریف نمی کند. اما این واژه از نظر مفهومی شامل لیست محدودی از اشکال بهره کشی به شرح فوق است . بهره کشی جنسی نیز در پروتکل و سایر اسناد قانونی تعریف نشده است . پروتکل بهره کشی را فقط در زمینه ی قاچاق انسان مورد توجه قارر می دهد و آن را مجرمانه تلقی می کند. و از ورود به اینکه کشورهادر حقوق داخلی خود از بهره کشی جنسی چه برداشتی دارند، خودداری می کند. [۷]

هدف پروتکل از تعریف قاچاق انسان، تعیین گستره اعمال پروتکل و کنوانسیون جنایات سازمان یافته نسبت به عملیات قاچاق و فراهم نمودن یک مبنای مشترک برای تنظیم و تدوین جرائم داخلی، آیین دادرسی کیفری و تدابیر حمایتگر و پشتیبانی کننده از قربانیان و تدابیر پیشگیرانه است [۸].

با بررسی مصادیق و عناصر متشکله جرائم مندرج در مقررات پروتکل قاچاق انسان مشخص می شود، سیاست جنایی سازمان ملل،بر خلاف اصول حقوقی پذیرفته شده در مورد سایر جرائم که به منظور تضمین هر چه بیشتر اصل قانونی بودن جرم و مجازات ، مبتنی بر شفافیت و منجر بودن تعریف جرم است [۹].

 

بخش دوم: سیر تاریخی پدیده قاچاق انسان

قرن ها از پیدایش برده داری می گذرد و بیش از یک صد سال است که قوانین حقوقی و جزایی متعددی در اقصی نقاط دنیا علیه برده داری به تصویب رسیده است . با نگاهی در می یابیم که از قرن پانزدهم میلادی تجارت و خرید و فروش سازمان در جزایر قناری و سواحل گینه نو آغاز شده است . در آن زمان بازرگانان پرتغالی سیاهان را اعم از زن، مرد و کودک می خریدند و در بازار به فروش میرساندند . ولی واقعیت امر آن است که این تجارت از زمان کشف قاره آمریکا رونق گرفته است .

دولت های استعماری یکی پس از دیگری در سواحل آمریکا پیاده می شدند و هر قدر که به مساحت اراضی تصرف شده آمریکای جنوبی افزوده می شد ، احتیاج دول استعماری نیز به کارگر افزون می شد . در این راستا از یک طرف کمبود جمعیت بومی و نبود نیروی کار مناسب و از طرف دیگر سود سرشاری که از طریق آن به دست می آمد، بسیاری از دولت های اروپایی را تشویق کرد که به این تجارب پر سود یعنی دزدیدن و ربودن سیاه پوست ها و فروش آنها در قاره آمریکا بپردازند .

در میان افرادی که به عنوان برده قاچاق می شدند، زنان علاوه بر آن که به عنوان کارگر در مزارع یادر خانه مورد بهره برداری و سوء استفاده قرار می گرفتند ،در تجارت فحشا نیز از آنان سود برده می شد . بنابراین خرید و فروش انسان – بالاخص زنان برای فحشا سابقه ای تاریخی دارد و همان گونه که ذکر شد، خرید و فروش مزبور جنبه ای از تجارت بردگان به شمار می آمد.

قبل از جنگ جهانی دوم تجارت انسان ها تحت عنوان « خرید و فروش زنان سفید پوست » انجام می شد . این عنوان اشاره ای تمسخر آمیز به تجارت بردگان « خرید و فروش زنگیان » داشت . در این موارد ، اغلب زنان سفید پوست اروپایی به ویژه زنان فرانسوی به وسیله ی قوادان به روسپی خانه های آمریکای جنوبی هدایت می شدند .

با وجود آن که دوره برده داری به پایان رسیده ست ، ولی این موضوع به آن معنا نیست که دیگر این پدیده اتفاق نخواهد افتاد . متاسفانه امروزه دیگر موضوع قاچاق مرتبط با کشورهای استعماری اروپایی نیست و در تمامی نقاط جهان عده ای از مردم توسط عده ای دیگر مورد بهره برداری و سوء استفاده قرار می گیرند . در این مورد می توان به آماری تلخ و کنایه آمیز اشاره کرد؛ چهار قرن برده داری منجر به بردگی کشیده شدن یازده میلیون زن و کودک گردیده در حالی که در کمتر از یک دهه گذشته فقط سی میلیون زن و کودک از برخی کشورهای آسیای جنوب شرقی به کشورهای غربی قاچاق شده اند .

از قدیم در منطقه خاورمیانه دیده می شد که حتی عرب ها نیز نسبت به بندگان رفتاری به مراتب بهتر از اروپایی ها و آمریکایی ها نشان می دادند ولی همین رفتار مناسب نیز از دیدگاه اسلام در بسیاری از اوقات مطرود و غیر قابل قبول بوده است ؛ زیرا دین مبین اسلام هیچ گاه این اجازه را نداده است که زن و فرزندان قبیله و یا کشوری که جنگی با مسلمین ندارد، به بردگی گرفته شوند .

بردگی فقط بعد از گرفتن اسیر جنگی در بین مسلمین و کفار مورد بحث قرار گرفته است. در آنجا نیز بر آزاد کردن و فدیه گرفتن و معاوضه با اسرای مسلمان تاکید شده و راهکارهای گوناگونی را برای آزادی اسیران بیان کرده است .

در صورتی که شخص به بندگی گرفته می شد ، در میان مسلمین برخی حقوق مدنی را برای وی قایل می شدند . از طرفی در یک اقدام انقلابی و مدرن اسلام در آن زمان فرزندان را تابع مادران قرار داده بود نه تابع پدران فرزندی که به دنیا می آمد دیگر بنده تلقی نمی شد و چون از مادر آزاد بود فردی آزاد شمار می آمد . مردان آزاد نیز اگر با زنان کنیز ازدواج می کردند ، فرزندان ایشان آزاد تلقی می شدند و بنده نبودند . به این ترتیب دیده می شد با تشویق این نوع ازدواج ها هم اختلاف بین آحاد بشر و تعصب های نژادی از بین می رفتند و هم بدین وسیله عده زیادی به وسیله ی اولاد خود از بند بندگی آزاد می شدند . در اسلام بندگان و کنیزان در مدت حیات خود حق داشتن مال خصوصی را داشتند.ما شاهد رعایت بسیاری از مبانی حقوق بشری در مورد این نوع بندگان هستیم به گونه ای که بندگان و کنیزان قبل از آنکه اسلام اختیار نمایند حق دارند هر کیش را که مایل باشند اختیار کنند و مراسم و عبادات دینی خود را آزادانه به جای آورند و از انجام بعضی از تکالیف از قبیل نماز جمعه که فرض عین است و حج معاف هستند.دیده می شود که این افراد از جهاد معاف بوده و به زور به جنگ برده نمی شدند.از طرفی چون حقوق مدنی این افراد در بسیاری جهات از حقوق مدنی افراد آزاد کمتر بوده است ، دیده می شود دین مبین اسلام برای جبران مافات در صورت ارتکاب جرم ، در اکثر مواقع مجازات آن ها را نصف مجازات افراد آزاد مقرر داشته است .

از طرفی اسلام از توجه به وضع روحی و معنوی آنان هم غفلت نکرده و راه امید و مغفرت و جزای خیر در آخرت و نوید زندگانی بهتر را به آنها می دهد . نکته دیگری که تمایل جرمی اسلام رابه الغای بندگی ثابت می نماید، این است که اگر بنده ای فرار کرد دولت و قوای انتظامی ابدا مسئول گرفتن و استرداد او به اربابش نیستند. همانطور که اگر بنده ای تجاوز به حقوق خواجه اش نمود دولت بنده را مجازات نمی کند، زیرا قانون و احکام اسلامی به هیچ وجه دولت را مکلف نکرده است که از حقوق خواجه در مقابل بنده حمایت کند.به طور کلی اسلام بندگی را به رسمیت نشناخته است .

ازطرفی در فرهنگ غنی کشورما ایران نیز شاهد بروز آزادی های مدنی وسیعی در طی تاریخ بوده ایم . از جمله آن می توان به اولین اعلامیه حقوق بشر در زمان کوروش کبیر و یا آزادی قوم یهود و یا زندگی اقوام و ملل گوناگون با اعتقادات و مذاهب مختلف در طول تاریخ در کنار یکدیگر و در صلح در کشور پهناور ایران نام برد. بنابراین طبیعی است که کشور جمهوری اسلام ایران بر اساس این دو پشتوانه ملی و اسلامی از جمله اولین امضا کنندگان پروتکل پالرمو باشد .

با توجه به اشاره ای که به برده داری داشتیم. می توان اعمال دیگری را نیز مشابه برده داری تلقی کرد. اعمالی از قبیل اینکه : زن در قبال پولی که به وی یا خانواده اش پرداخت می شود، به زور به ازدواج فردی در آید و شوهرش بتواند وی را در مقابل پرداخت پول به شخص دیگری منتقل کند . یا قراردادهایی مبنی بر اینکه زن پس از مرگ شوهر ، همراه با اصول او به ارث برده می شود .

این حالت اخیر در زمان جاهلیت وجود داشته و پس از ظهور اسلام لغو شده است . یا کارگردانی که به همراه زمین به فرد ثالثی رهن داده می شوند و در موارد مشابه کارگاه های تولیدی و امثال آنها ، از جمله رفتارهایی هستند که جامعه متمدن امروزی آن را به مشابه برده داری تلقی می کند.پدیده قاچاق انسان در طول مرزهای کشورهای مختلف و با عبور از آن صورت می گیرد . مسائل متعددی مانند فقر، عدم عدالت اجتماعی ، بیکاری و مهم تر از همه عدم ثبات سیاسی منجر به قربان شدن مردمی می شود که در آرزوی زندگی بهتر می باشند . قربانیان در دام شبکه هایی که از آنها سواستفاده می کنند، می افتند و قربانی این جنایت می شوند .

با توجه به پنهان کاری گسترده و سازمان یافتگی تبهکاران ، تخمین دقیق تعداد قربانیان و سود حاصله از آن امری محال به نظر می رسد . اما موضوعی که این امر را مشکل تر می سازد ، تعاریف گوناگونی است که از این پدیده به عمل می آید . همچنین تنوع فعالیت ها و بخش هایی که افراد قاچاق شده در آن مشغول به فعالیت می شوند ، بر پیچیدگی های این پدیده می افزاید . اما این موضوع به طورقطع و یقین پذیرفته شده است . که موضوع قاچاق انسان مشکلی است که به طور جدی مسئله ی حقوق بشر در جهان را به چالش کشیده است، زیرا هر یک از انواع قاچاق انسان را که مورد بررسی قرار می دهیم،در می یابیم که حقوق انسان ها پایمال شده است و افراد وادی نابودی سوق داده می شوند .[۱۰]

۱- Person, Elaine, human rights and tv efficking in persons: A handbook, indochine publishing, bangkok, Thailand, 2000,p.20.

۱-  Rijken, CR ijken,C. (2003)Trafficking in persons : prosecution froma Eriopean perspective. The Netherlands : T.M.C. asserpress, p.60 .

مقاله - متن کامل - پایان نامه

۲- Schlapkohl, laura, human Trafficking and the common euvopean asylum: victim protection and common European asylum: victim provotection and assistance in the European union, april 21,2006. Avilablein : http://fletcher.tufts. Edu/ research 2006/ schlapkohl.pdp/.

[۴] بنگرید به : سازمان دفاع از قربانیان خشونت ، قاچاق زنان و کودکان در

:http://www.odvv.org/fa/pages pazhohesh / pazhohesh002.asp

۲- protocol to provent , suppress and punish trafficking persond, especially women and children . supplementing the U.N. convertion against trancenational organized crime, G.A.res. 55125.Annex. U.N>Gaor ,55th sess,Un.doc.N55/383CN.v.15,2000).

۳- Summary of the united nations convention aginst transnational prganized crime and protocols the reto, available at : http://www.unodc, org/Palermo/ convensumm.htm.

۱  Matter, mohammed , toward comprehensive international lagal approach to combat trefficing . available in : http://www.protectiona project org/ile. Htm.

۲  United nations office on drugs and crime. Toolkit to combat trafficking in persons, united nations publication, newyork, 2006,p.xi.

۳-نجفی ابرندآبادی ، علی حسین، حقوق کیفری در آغاز هزاره سوم ، دیباچه در : جورج پی فلچر، مفاهیم حقوق کیفری ، ترجمه سید مهدی سیدزاده ثانی ، مشهد : دانشگاه علوم رضوی ۱۳۸۴ ، ص ۷۸ .

[۱۰] معتمدی و مستوفی فر، هادی و فرزانه ، قاچاق انسان چالش ها و راهکارهای پیشگیری ، انتشارات پژوهشکده تحقیقات استراتژیک ، ۱۳۸۸ ، ص ۶۹-۶۵ .

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *